Jeszcze kilka godzin temu byłam w błękitnym raju Morza Czerwonego. Unosząc się nad koralowymi ogrodami Parku Narodowego Ras Muhammad, wypatrywałam kolorowych mieszkańców głębin. Teraz, na wysokości ponad dwóch tysięcy metrów, pustynny wiatr smaga mi twarz. Stoję na szczycie Góry Synaj, czekając na świt. Wokół mnie surowe, biblijne skały budzą się do życia, nasycając się ochrą i pomarańczem. To była krótka droga od morskiej otchłani do miejsca, gdzie przed człowiekiem otworzyło się niebo.

Półwysep Synaj to pustynno-górzysty pomost łączący Afrykę z Azją, obmywany przez czyste wody Morza Czerwonego. Miejsce to spaja surową, mistyczną pustynię pełną biblijnej historii z jednym z najlepszych rejonów na świecie do nurkowania i wypoczynku. Synaj ma kluczowe znaczenie dla judaizmu, chrześcijaństwa i islamu, będąc jednocześnie kolebką monastycyzmu. To tutaj, u stóp biblijnej Góry Synaj znajduje się Klasztor Świętej Katarzyny – jeden z najstarszych nieprzerwanie działających klasztorów chrześcijańskich na świecie. Pustynne wnętrze półwyspu jest domem dla plemion beduińskich, które do dziś kultywują swoje tradycje. Z kolei Park Narodowy Ras Muhammad oraz rejon wyspy Tiran to kultowe miejsca dla nurków z całego świata.

Ofira, krew i luksus

Sharm El Sheikh, czyli „Zatoka Starca”, to największy kurort na samym południu półwyspu, położony w tak zwanej Złotej Zatoce Riwiery Morza Czerwonego (zwanej Zatoką Salomona w czasie okupacji izraelskiej). Składa się z wielu mniejszych zatok i leży w odległości blisko 200 kilometrów na południe od góry Synaj. Miasto jest usytuowane pomiędzy Parkiem Narodowym Świętej Katarzyny, Parkiem Narodowym Ras Muhammad oraz rezerwatem Nabq.

Ta dzisiejsza oaza spokoju kryje jednak wojenną przeszłość. W wyniku konfliktu z 1967 roku Izrael zaanektował ten strategiczny cypel, budując tu osadę i bazę Ofira. To nad tutejszymi plażami w 1973 roku rozegrała się krwawa bitwa powietrzna. Gdy w 1982 roku Synaj powrócił do Egiptu, dawny garnizon przeszedł całkowitą metamorfozę. Dziś, tam gdzie kiedyś toczyły się walki, rozciąga się potężne centrum turystyczne z kilkuset hotelami oraz rezydencjami europejskich i bliskowschodnich głów państw. Nad piaszczyste plaże i turkusowe morze co roku przybywają miliony turystów spragnionych wody i słońca. Mimo cienia tragicznych zamachów bombowych z przeszłości oraz lokalnych niepokojów, rozwój turystycznych osiedli wciąż trwa. Obcokrajowcy chętnie nabywają tu mieszkania, a samo miasto regularnie staje się miejscem pokojowych spotkań światowych przywódców.

unsplash

Góra Przymierza

Południe Półwyspu Synaj to teren surowy i skalisty. Wieńczy go najwyższy szczyt Egiptu – Góra Świętej Katarzyny (2629 m n.p.m.), a obok wznosi się nieco niższa Góra Mojżesza, zwana też Dżebel Musa lub Mount Sinai. Od stuleci przybywają tu pielgrzymi różnych wyznań i turyści z całego świata. Według tradycji to właśnie biblijna Góra Horeb, gdzie według Starego Testamentu Bóg Jahwe przekazał Mojżeszowi kamienne tablice z Dekalogiem i zawarł przymierze z narodem izraelskim. Wieki później do góry miał przybyć również prorok Eliasz, ukrywając się przed królową Izebel. Choć kwestia, czy Góra Synaj to rzeczywiście biblijna Góra Horeb, nadal nie jest naukowo rozstrzygnięta, to już od III–IV wieku miejsce to odwiedzają pielgrzymi trzech wielkich religii, dla których Mojżesz jest kluczowym prorokiem.

Wybieramy nocne wejście spod Klasztoru Świętej Katarzyny na szczyt. Pod górę idziemy łagodniejszą, ale dłuższą Wielbłądzią Ścieżką (Sikket El Basha), a schodzić będziemy już za dnia stromą Sikket Sayidna Musa (Drogą Naszego Pana Mojżesza), liczącą 3750 stopni wykutych w skale przez mnichów. Chcemy stanąć na szczycie dokładnie o świcie. Wspinaczkę rozpoczynamy o drugiej w nocy. Jest przyjemnie ciepło. W świetle gwiazd widać jedynie zarysy murów klasztornych i smukłych cyprysów. Gwiazdy Pasa Oriona wyłaniają się i giną na czarnym niebie, co pokazuje, jak mocno wije się i skręca nasza ścieżka. Oprócz nich i migoczących latarek idących przed nami ludzi nie widać zupełnie nic. Ci, którzy wolą oszczędzać siły, część drogi pokonują na grzbiecie wielbłąda. To także wymaga odwagi, gdyż zwierzęta stąpają tuż przy skraju przepaści.

Do samego szczytu pozostaje już tylko finałowa wspinaczka po 700 stopniach. Robi się coraz chłodniej, dlatego zakładamy polary. Tuż pod wierzchołkiem mijamy małe schroniska z gorącą herbatą. Dwie godziny, które pozostały do świtu, spędzamy jednak na skalnej półce na szczycie. Na chłodnych kamieniach rozkładamy materace i koce z wielbłądziej wełny wynajęte od Beduinów z plemienia Dżabalija. Z emocji trudno zasnąć. Z czasem gwiazdy zaczynają blednąć, a czerń nieba przechodzi w szarość. Z mroku wyłaniają się dalekie kontury szczytów, a bliżej – na samym czubku góry – sylwetki ludzi pozawijanych w kolorowe koce. Im bliżej brzasku, tym robi się ciaśniej i gwarniej. Z przejęciem patrzę na panoramę: wokół wyłania się prawdziwe morze gór, a szarości i grafity skał ustępują bladości brązów i beżów. Wreszcie na wschodzie, nad pasmem chmur, pojawia się czerwona łuna. Z pierwszymi promieniami jaskrawego słońca bije dzwon kapliczki na szczycie, a echo niesie jego dźwięk po graniach. Milkną różnojęzyczne rozmowy, ciszę przerywa jedynie dźwięk migawek aparatów fotograficznych. Trwamy tak w milczeniu, podczas gdy góry nasycają się barwami żółci, pomarańczy, rdzy i głębokiej czerwieni.

W oparach nitroxu

Nurkowanie to główna atrakcja wybrzeża Morza Czerwonego. Drugą są niekończące się wieczorne opowieści o podmorskich wrażeniach w kafejkach Naama Bay czy Dahabu. Na południowym cyplu Synaju najbardziej przyciąga najstarszy morski Park Narodowy Ras Muhammad, gdzie łączą się wody zatok Akaba i Sueskiej. Stąd biorą się tu silne prądy i gigantyczne ławice ryb pelagicznych.

Codziennie na nurkowe safari z portu w starym Sharmie wypływają dziesiątki, jeśli nie setki motorowych jachtów. Pakowany jest prowiant, sprzęt nurkowy, a wszystkiemu towarzyszy warkot silników, brzęk ładowanych na pokłady metalowych butli z nitroxem i zapach spalin. W końcu nasza łódź opuszcza port, a rysujące się w oddali złote masywy synajskich gór powoli znikają. Płyniemy na sam koniec półwyspu. Park Ras Muhammad zajmuje obszar zaledwie kilku kilometrów kwadratowych morza, ale szczyci się unikatową fauną i florą. Szacuje się, że żyje tam ponad tysiąc gatunków ryb i kilkaset gatunków koralowców. Naszymi przewodnikami są Egipcjanin Mohammed oraz dwie studentki z Europy. Przed każdym zejściem do wody odbywamy na pokładzie odprawę. Na mapie podwodnych szlaków ustalamy trasę, głębokości, prądy oraz punkty orientacyjne. Nasze cele na dziś to rafy koralowe: Shark Reef, Anemone City i Yolanda Reef.

Po ostatnim sprawdzeniu sprzętu do wody schodzą nurkowie, a tuż za nimi grupa wyposażona jedynie w rurki, maski i płetwy. Spieczona słońcem i owiana gorącym wiatrem, z przyjemnością zanurzam się w chłodnych wodach tego barwnego świata. Rozkosznie jest dryfować z prądem wzdłuż rafy (drift diving) i przez maskę – niczym w fotoplastykonie – podglądać podwodne życie. Próbuję przypomnieć sobie wizerunki ryb z atlasów. Oprócz błazenków, ustniczków, papugoryb i rozdymek można tu spotkać barakudy, karanksy, napoleony, a czasem nawet rekiny. To, na co trafi się za każdym zanurzeniem, zawsze pozostaje niespodzianką. (Rzadziej spotykane okazy, takie jak płaszczki, żółwie, mureny czy skrzydlice, udało mi się zobaczyć przy hotelowej rafie).

unsplash

Muszelki, muszle i… BMW

Kilkanaście metrów pode mną z podwodnej jaskini wyłaniają się nurkowie. Z wielkimi butlami na plecach poruszają się powoli, przez co wyglądają trochę jak kosmonauci. Nagle znajduję się w środku wielkiej „kąpieli bąbelkowej”, powstałej z pędzącego ku powierzchni wydychanego przez nich powietrza. Pod lustrem wody rozbija się ono na tysiące małych pęcherzyków.

Kolejne zanurzenie to Anemone City (Miasto Ukwiałów). To słynne nurkowisko pełne olbrzymich kolonii ukwiałów i zamieszkujących je błazenków. Cieniutkie i delikatne ornamenty koralowców wyglądają jak ogromne wachlarze, inne do złudzenia przypominają gigantyczne sałaty lub grzyby, a jeszcze inne są pofałdowane niczym kora mózgowa. Zdają się być lekkie i kruche, mieniąc się w kolorach beżu, bieli, intensywnego błękitu, liliowego czy zimnej żółci. Te wybujałe kolonie przyrastają zaledwie kilka milimetrów rocznie, a istnieją na Ziemi od setek milionów lat!

Szczątki wraków w pobliżu Synaju są niemą przestrogą i dowodem na to, że spokojne morze przy hotelowej plaży bywa też czasem bardzo groźne. Nurkujemy w miejscu katastrofy statku MS Yolanda, który zatonął tutaj w 1980 roku. Do dziś wśród muszli i koralowców można tam znaleźć… muszle klozetowe, które stanowiły część transportowanego ładunku, a także szczątki luksusowego BMW należącego do kapitana. Sam wrak osunął się głębiej i spoczywa na dnie, ponad 150 metrów pod powierzchnią wody.

Euforia z głębin

Oglądanie tego niezwykłego podwodnego świata raf niesamowicie wciąga – aż nie chce się wracać na powierzchnię… Rafy występują wzdłuż wybrzeży półwyspu, które stanowią jednocześnie oazy rzadkiej na Synaju roślinności brzegowej i siedlisk ptaków. To właśnie tutaj znajduje się najbardziej wysunięty na północ obszar występowania lasów namorzynowych, z których słynie pobliski Rezerwat Przyrody Nabq.

Po kolejnym intensywnym dniu nurkowym siedzimy na hotelowym tarasie z widokiem na morze. Ostatnie ciepłe promienie słońca oświetlają wyspę Tiran (należącej do Arabii Saudyjskiej), której złoto-pomarańczowe skały wyraźnie odcinają się od ciemnego błękitu wody. To nasz kolejny cel nurkowych wypraw na rafy pełne historycznych wraków. Pijemy martini i żartujemy, że powoli wpadamy w „ekstazę głębin”. Tak zwany „efekt martini” to potoczna nazwa narkozy azotowej, której objawy na każdych 15 metrach głębokości porównuje się do wypicia jednego mocnego drinka. Nagły napad euforii, błogości i nadmiernej pewności siebie jest całkowicie bezpieczny na lądzie, ale może być śmiertelnie niebezpieczny pod wodą. Dlatego my, dla pełnego bezpieczeństwa, sącząc koktajl na tarasie, zagłębiamy się spokojnie o kolejne „15 metrów”...