R@Port w Gdyni

Teatr, który nie kończy  się na scenie

Witek Deka

Od przejmującej opowieści o dorastaniu w cieniu alkoholizmu, przez hipnotyzujący teatr tańca, po osobiste wyznania Krystyny Jandy i muzyczne eksperymenty Kuby Więcka. Powracający po pięciu latach do Gdyni R@Port pokazał, jak wiele języków ma współczesny teatr. W dniach 21–24 października Festiwal Polskich Sztuk Współczesnych ponownie połączył artystów i publiczność, przekraczając granice między teatrem, muzyką, tańcem i sztukami wizualnymi.

Powrót R@Portu do Teatru Miejskiego w Gdyni to odważne zwrócenie się ku interdyscyplinarności. Sztuka teatralna, taneczna, filmowa zagościła nie tylko w przestrzeniach gospodarza, ale i w całym mieście. Na Festiwalu pojawili się twórcy mający wpływ na rozwój współczesnej kultury tacy jak m.in. Krystyna Janda, Zbigniew Libera i Kuba Więcek. Wspólny mianownik to śmiałość w poszukiwaniu nowych form wyrazu oraz zdolność do poruszania spraw osobistych i społecznych w sposób rezonujący ze współczesnym widzem.

- Tegoroczna edycja otwiera nowy rozdział – bardziej różnorodny, odważny i wychodzący poza tradycyjne granice teatru. Współczesna dramaturgia nie musi przecież zaczynać się i kończyć na scenie. Jest totalna - jest ruchem, obrazem, dźwiękiem, muzyką, performansem, a przede wszystkim – spotkaniem z drugim człowiekiem – mówi Marta Miłoszewska, Dyrektorka Festiwalu i Dyrektorka Teatru Miejskiego w Gdyni.

Na rauszu

Zaprezentowane tytuły operowały odmiennym językiem scenicznym, wnosiły własny ładunek emocjonalny i proponowały osobne spojrzenie na teatr. To sztuka, której nieobce są wyzwania społeczne takie jak alkoholizm przejmująco ukazany w „Mireczku” Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie. To niepozostawiająca obojętnym adaptacja reportażu „Mireczek. Patoopowieść o moim ojcu” Aleksandry Zbroi, która mówi o chorobie alkoholowej rodzica z perspektywy dorosłego dziecka. Z korowodu migawek-wspomnień snutych nad trumną wyłania się poruszająca historia – pełna traumy, marzeń o relacji i żalu po stracie – w której w rolę ojca wciela się terapeuta. Rozmowa z nim zmusza córkę do zmierzenia się z lękiem i bolesną przeszłością. Reżyser Krzysztof Popiołek wraz ze scenografką Anną Wołoszczuk mistrzowsko oddają obraz życia z osobą na rauszu, a wykorzystane w spektaklu fragmenty animacji Disneya pokazują, jak głęboko obecna jest w naszej codzienności kultura picia.

Sandra Deka

Hipnotyzujący  teatr tańca

Wojciech Grudziński w wyreżyserowanym i wykonanym przez siebie spektaklu „Cute & Awkward” w centrum ekspresji stawia taniec, który staje się językiem performansu. Tu liczy się ciało i subtelność gestu. Tytuł zestawia ze sobą słowa uroczy z nieporadny, przy czym niezręczność nie jest tu słabością, lecz formą wrażliwości, natomiast urok urasta do rangi ochronnego kamuflażu. Spektakl porusza się w onirycznym świecie na granicy prawdy i fikcji, w otoczeniu queerowych przestrzeni. Ruch na scenie jest powolny, oparty na niepewnych, niespiesznych reakcjach na niewidzialne bodźce. Opowieść Wojciecha Grudzińskiego inspirowana jest m.in. historią pierwszego warszawskiego klubu gejowskiego Fantom. W spektaklu pojawiają się także nuty piosenki „Lucciola” Maanamu. Godzinny hipnotyczny taniec zahaczający o elementy techno, ale i poloneza, wprowadza tańczących oraz widownię w swoisty trans.

Spotkanie z ikoną

W spektaklu „My Way” za tekst, koncepcję i wykonanie odpowiada Krystyna Janda. To osnuta na anegdotach i wspomnieniach błyskotliwa opowieść o jej życiu napisana z okazji 70. urodzin. Opowiedziana w ten sposób biografia staje się intymnym, autorskim monologiem charyzmatycznej legendy, która nie boi się śmiać ze swoich własnych osobliwości i obracać słabości w atuty. W jej opowieści życie prywatne i rodzinne nieodłącznie przeplata się z tym zawodowym. Poznajemy kulisy pracy artystycznej, niełatwe decyzje i osobiste wybory. Lata młodości, początki kariery, miłości, dzieci oraz trudy budowy Teatru Polonia i Och-Teatru pokazują kobietę niezłomną, a jednocześnie bardzo ludzką. Kolorytu temu wszystkiemu dodają wzmianki o znanych artystach, z którymi przecięły się jej drogi. Artystka mistrzowsko utrzymuje uwagę i emocje widowni, z wyczuciem balansując między nostalgią a humorem.

Gdyńska Nagroda Dramaturgiczna

R@Port nie poprzestał na prezentacji spektakli, lecz oddał głos współczesnej polskiej dramaturgii. Do 19. edycji Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej zgłoszono 159 dramatów z całej Polski. Publiczność poznawała je sukcesywnie podczas performatywnych czytań i pokazów warsztatowych przygotowanych przez przedstawicieli najmłodszego pokolenia reżyserek i reżyserów.

Nagrodę za najlepszy tekst dramatyczny otrzymała Malina Prześluga, za „Ślepą plamkę”. Kapituła w składzie: Antonia Lloyd-Jones, Katarzyna Minkowska oraz Magdalena Rigamonti uzasadniła swoją decyzję, wskazując na niezwykłą wrażliwość autorki, doskonałe wyczucie scenicznego rytmu oraz precyzję w portretowaniu współczesnego człowieka.

Podczas finału Festiwalu przyznaniu nagrody towarzyszyło widowisko muzyczne przygotowane specjalnie na tę okazję przez saksofonistę, kompozytora i producenta Kubę Więcka. W jego występie jazz zestawiony został z muzyką eksperymentalną, hip-hopem i performansem, a na scenie towarzyszył mu m.in. Koza, czyli Kamil Białaszek – raper i reżyser teatralny.

Nagrodę Specjalną Teatru Miejskiego w Gdyni, a tym samym możliwość wystawienia na jego deskach tytułu w bieżącym lub kolejnym sezonie artystycznym, zdobył Piotr Domalewski za sztukę „Zamknij oczy Nel”. To przejmujące, osobiste, a zarazem uniwersalne studium żałoby, pamięci i dorastania.