Historia gdańskich tramwajów, rzecz jasna ta jeszcze konna, rozpoczęła się w 1871 roku, kiedy to rozpoczęto budowę pierwszej, 10 kilometrowej linii, z Targu Siennego do Oliwy. Po dwudziestu latach po 21 kilometrach torów poruszało się 58 niewielkich wagoników, ciągniętych przez dzielne zwierzaki. W 1896 roku zastąpiły je większe i szybsze, tramwaje elektryczne. Co ciekawe, dawne wagoniki pozostały nadal w eksploatacji, jako dodatkowe przyczepki. Najbardziej znane, zabytkowe gdańskie tramwaje to: strojny jak kapelusz z Belle Epoque, pochodzący z 1873 roku tramwaj konny. Wyprodukowany w 1927 roku Bergmann, oraz dwa lata młodszy Ring. Dwa ostatnie - już oczywiście elektryczne, powstały na Przeróbce – w ówczesnej Gdańskiej Fabryce Wagonów. W ostatnich latach gwałtownie rosnącą popularnością cieszy się także charakterystyczny jak Polonez Borewicz, Konstal 105N. Dynamiczna w linii, mocno przeszklona 105-ka, jest tramwajowym symbolem coraz modniejszej wśród dzisiejszej młodzieży, epoki Edwarda Gierka. Byłem przekonany, że zobaczę zdjęcia jednego z nich a tu niespodzianka.

Redakcję zachwycił modernistycznie prosty i brutalistyczny w sposobie poruszania się na torach, Konstal N – pierwszy tramwaj wyprodukowany po wojnie w Polsce i zarazem najdłużej eksploatowany pojazd tego typu w naszym kraju. Ostatnie „N-ki” zeszły z regularnych linii na Śląsku dopiero w 2020 roku!

Konstal N produkowany był w latach 1948–1956 przez zakłady Konstal w Chorzowie, Stocznię Gdańską nr 3 i Sanocką Fabrykę Wagonów „Sanowag”. Oprócz typowego wagonu motorowego, produkowano także odmianę wąskotorową – taką która jeździła na przykład w Bydgoszczy, oraz wagony doczepne, pozbawione własnego napędu. Dwukierunkowy, dwustronny, jednoczłonowy Konstal N był de facto dokładną kopią „wojennego” tramwaju Kriegsstraßenbahnwagen (KSW), opracowanego i produkowanego w niemieckich zakładach Düsseldorfer Waggonfabrik. Solidna i maksymalnie uproszczona, niemiecka konstrukcja idealnie nadawała się do zaadoptowania do produkcji w wyniszczonej wojną Polsce, gdzie braki taborowe były równie dotkliwe, co braki materiałowe. Ze względu na brak silników trakcyjnych pierwsze z taśm montażowych zjechały wagony doczepne ND przeznaczone dla Górnego Śląska.

Obok maksymalnie uproszczonej konstrukcji, Konstal N charakteryzował się rzeczą wcześniej niespotykaną – bardzo dużymi odsuwanymi drzwiami. Dziś – w epoce pojazdów niskopodłogowych, to standardowe rozwiązanie, jednak wtedy była to zupełna nowość. Nie chodziło jednak o komfort, ale o bezpieczeństwo i to w zarządzaniu kryzysowym. Wielki drzwi Konstala, przeniesione wprost z niemieckiego oryginału, miały ułatwiać szybką ewakuację pasażerów w razie nalotu. To co Niemcy wymyślili w czasie II Wojny Światowej, miało świetnie sprawdzić się także w warunkach trwającej podczas produkcji pojazdu, „Zimnej Wojny”.

Zarówno Konstal N, jak i jego niemiecki odpowiednik KSW to dziś pojazdy kultowe, które dorobiły się całkiem bogatego, kolekcjonerskiego butiku. Oprócz modeli, w sieci możemy zaopatrzyć się w magnesy, koszulki, czy podkładki pod myszy z wizerunkami tych wagonów. Myślę, że oprócz urokliwej, prostej formy, która jest ich znakiem rozpoznawczym ,ważny jest w tych przypadkach cały bukiet doznań, który towarzyszy przemieszczaniu się tym wehikułem. Ale o tym należy przekonać się zdecydowanie osobiście.