GEN.100: gdyński kod wspólnoty

Wystawa czasowa 
w Muzeum Emigracji w Gdyni

Mariusz Waras

Ptaki gnieżdżące się na portowych nabrzeżach, rośliny i zwierzęta przyniesione przez statki z drugiego końca świata do wód zatoki i 21 historii dzielnic, opowiedzianych ustami ich mieszkańców – tak Muzeum Emigracji świętuje 100-lecie Gdyni. Wystawa „GEN.100 – gdyński kod wspólnoty” otwiera się 17 października i potrwa do końca lutego 2027 roku.

Miasto wielu istnień

Gdynia kończy w tym roku sto lat, ale zamiast kolejnej chronologicznej opowieści o powstaniu portu i rozwoju przemysłu, twórcy wystawy postawili na historię wspólnoty, w której obok ludzi „głos” dostają też zwierzęta i rośliny. Od ponad stu lat, na równi z mieszkańcami, współtworzą one przecież lokalny krajobraz. Narracja wystawy prowadzi widza przez betonowe nabrzeża portu, gdyńskie ulice i kolejne dzielnice, o których opowiadają zaangażowani do produkcji wystawy mieszkańcy.

Dwadzieścia jeden twarzy Gdyni

Fundamentem wystawy stała się ankieta „DNA Gdyni”, w której mieszkańcy opowiadali o swoich rodzinnych korzeniach i drogach, jakie przywiodły ich – lub ich przodków – nad Zatokę Gdańską. Spośród setek odpowiedzi wybrano 21 historii, po jednej z każdej gdyńskiej dzielnicy. Każda z nich to wyjątkowa opowieść o życiu, jego kolejach i krętych ścieżkach, o relacjach z Gdynią, jej architekturą, przyrodą i specyficznym dla każdej z dzielnic, miejskim pulsem. Historie mieszkańców, zestawione z archiwalnymi fotografiami i danymi demograficznymi, pokazują kierunki, w jakich miasto rozrastało się od zaledwie dwóch dzielnic w 1926 roku do 21 miejskich mikrokosmosów, w których dziś mieszka łącznie ponad 240 tysięcy osób.

„Lighthouse” Mariusza Warasa – puls światła i wody

Wystawie „Gen 100” towarzyszy instalacja, która sama w sobie może stać się magnesem dla odwiedzających. Mariusz Waras, pochodzący z Gdyni malarz, projektant i artysta street- artowy, we współpracy z trójmiejskim kolektywem Hackerspace, stworzył dla Muzeum Emigracji „Lighthouse” – świetlną konstrukcję inspirowaną modernistyczną architekturą miasta. Nie jest to jednak statyczna dekoracja: instalacja na żywo przetwarza dane zbierane w gdyńskim porcie, przekształcając rytm morza na zmieniającą się w czasie rzeczywistym grę świateł. Efekt przypomina prawdziwą latarnię morską – tym razem jej sygnały nie ostrzegają jednak przed mieliznami, a opowiadają o specyficznym pulsie portowego miasta i jego nieustannym kontakcie z wodą.

Ścieżka rodzinna

Osobną ścieżkę zwiedzania wystawy „Gen 100” przygotowano z myślą o rodzinach z dziećmi. Zamiast dat i faktów, najmłodsi będą szukać odpowiedzi na pytania o to, czym właściwie jest dom, granica czy odpowiedzialność – to pytania, które w mieście złożonym z migrantów i przybyszów nabierają szczególnego znaczenia.

Wystawę „GEN.100 – gdyński kod wspólnoty” oraz instalację „Lighthouse” Mariusza Warasa można oglądać w Muzeum Emigracji przy ul. Polskiej 1 w Gdyni od 17 października 2026 do 28 lutego 2027 roku. Wstęp jest bezpłatny.