Od najmłodszych lat

W ofercie Filharmonii coraz więcej miejsca zajmują zajęcia dla najmłodszych dzieci. Jedną z nowości są warsztaty logorytmiczne dla 2–4-latków, łączące ćwiczenia wspierające rozwój mowy z muzyką ruchem i zabawą, wyposażające rodziców w konkretne narzędzia pracy z dzieckiem w domu. Zajęcia prowadzi Agata Świętoń – neurologopedka i autorka muzyki dla dzieci.

Jeszcze młodsze dzieci, w wieku od roku do trzech lat, mogą uczestniczyć w warsztatach „Czuła muzyka dla Smyka”. Tu najważniejsze są dźwięk, rytm, ruch i bliskość, a dzieci mają dużą swobodę reagowania na muzykę i wyrażania siebie.

- Panuje duch gordonowski – dzieci się nie poprawia ani nie strofuje, by na zajęciach czuły się w pełni swobodnie. Jedna z najmłodszych uczestniczek rozpoczęła sezon jako kilkumiesięczne dziecko wtulone w mamę, a dziś obserwujemy jak ochoczo raczkuje i gaworzy z prowadzącą – opowiada Joanna Suwik, specjalistka ds. edukacji PFB.

Umuzykalnianiu służą też rodzinne warsztaty muzykowania z certyfikowanymi trenerami Pomelody, podczas których przeplatają się elementy śpiewu, grania na instrumentach, tańca, muzycznych bajek, ale i plastyki. Zajęcia przeznaczone są głównie dla dzieci w wieku 3–10 lat, choć granice te pozostają płynne.

- Stawiamy na rozwój ruchowy, kreatywność i słuch. Rodzice uczestniczą razem z dziećmi, co daje najmłodszym poczucie bezpieczeństwa i zachęca do działania – mówi Michalina Czajka. - Zajęciom towarzyszą też warsztaty plastyczne, podczas których powstają m.in. własne instrumenty. To miła pamiątka dla dziecka, która buduje dobre skojarzenia.

W koncertowym rytmie

Działalność PFB skupia się również na wydarzeniach dla przedszkolaków i uczniów. Koncerty edukacyjne odbywają się raz w miesiącu – w poniedziałki lub wtorki. Dopełnieniem oferty są niedzielne koncerty familijne, organizowane również w miesięcznym cyklu.

- Dbamy o to, by koncerty familijne i edukacyjne tworzyły zróżnicowaną całość. Łączymy muzykę z tańcem, prezentując różne formacje od zespołów kameralnych po orkiestry symfoniczne – opowiada Michalina Czajka. - W tym roku przygotowujemy dla rodzin coś specjalnego: projekt z orkiestrą PFB, Maciejem Fortuną i maestro Radosławem Droniem. Po raz pierwszy w Filharmonii zabrzmi instrumentarium Azji Środkowej. Wydarzenie „Dźwięki z Dalekiego Tybetu” odbędzie się w spokojnej, sprzyjającej wyciszeniu atmosferze, być może publiczność PFB będzie mogła położyć się na sali, by podziwiać wizualizację - co jest zwykle niespotykane.

W listopadzie Filharmonia otworzy się na tematy oswajania emocji. Podczas niestandardowego koncertu Agata Świętoń zaprezentuje utwory ze swojej nowej płyty. Na scenie towarzyszyć jej będzie dziecięcy zespół Skawiki, pianista Ignacy Jan Wiśniewski oraz perkusista i DJ Paweł „Pusz” Osicki.

- Dzięki pięknym tekstom będziemy wspólnie poznawać i oswajać najgłębsze uczucia – mówi Angelika Jackiewicz. - Kształtowanie odpowiednich postaw jest dla nas niezwykle istotne, dlatego rozważnie wybieramy każdy projekt, który znajdzie się w naszej ofercie. Zależy nam, aby dzieci wyszły z koncertu z poczuciem, że mają prawo do każdego emocjonalnego stanu – smutku, złości czy radości – i że wszystkie te uczucia są okej.

W programie jesiennym znajdzie się również koncert „Krótka historia dętki”, poświęcony instrumentom dętym. W rolę dyrygenta wcieli się klarnecista Andrzej Wojciechowski, który poprowadzi orkiestrę Baltic Banda.

- Zespół tworzą studenci i absolwenci Akademii Muzycznej. Cieszymy się, że możemy otwierać drzwi dla młodych artystów – mówi Michalina Czajka. – Dla nich to pierwsze kroki na scenie, a dla dzieci – świetna inspiracja, bo widzą wykonawców w bliskim sobie wieku. Podobny cel ma jesienny koncert „Mała Gdańska Jesień Pianistyczna” z udziałem laureatów konkursu dla młodych pianistów z Szafarni pod Warszawą.

W ofercie znajdzie się też koncert muzyki dawnej „Legenda Dźwięku” w wykonaniu zespołu Veratus. Dzieci zobaczą repliki średniowiecznych instrumentów, usłyszą ich brzmienie i nauczą się prostych kroków tanecznych. Spotkają też rycerzy oraz wędrownych grajków. Będzie to prawdziwa, żywa lekcja historii.

Paszport Muzycznego Odkrywcy

Większe zaangażowanie najmłodszych słuchaczy wspiera program „Paszport Muzycznego Odkrywcy”, towarzyszący koncertom familijnym. Dzieci biorące udział w wydarzeniach zbierają w swoich paszportach specjalne naklejki, które następnie wymieniają na atrakcyjne upominki. Akcja cieszy się ogromnym zainteresowaniem, a w styczniu i lutym po odbiór prezentów ustawiają się kolejki.

(Nie)wykłady muzyczne

Z kolei dla nastolatków uruchomiony został projekt „(Nie)wykładów muzycznych”, do którego scenariusz tworzy dr hab. Monika Zytke. Spotkania mają format kameralnych koncertów połączonych z krótkim, przystępnym wykładem przeplatanym anegdotami.

- W ubiegłym roku skupialiśmy się na sylwetkach kompozytorów – pokazaliśmy ich nieszablonowo, przez pryzmat dzieciństwa, co okazało się bardzo inspirujące. W tym roku skoncentrujemy się na poszczególnych grupach instrumentów, ale przedstawimy je z nowej, ciekawej perspektywy. W ramach cyklu „Orkiestropedia” poświęcimy uwagę mniej popularnym instrumentom, takim jak klawesyn, waltornia czy ksylofon – mówi Joanna Suwik. – pozytywnie zaskoczyło nas, że na te spotkania chętnie przychodzą również seniorzy, co stało się znakomitą okazją do integracji międzypokoleniowej.

Muzyka nie zna wieku

Specjalnie dla seniorów powstały spotkania muzyczno-integracyjne „Muzyka nie zna wieku”, które prowadzi arteterapeutka Eliza Ludkiewicz, związana z Akademią Muzyczną w Gdańsku. Planowane na 60 minut warsztaty naturalnie wydłużają się do dwóch godzin, a dopełnia je integracja przy kawie i słodkim poczęstunku.

- Te spotkania mają w sobie element terapeutyczny. Poprzez wspólne muzykowanie i rozmowę seniorzy otwierają się, integrują i dzielą doświadczeniami, co ma wręcz oczyszczającą moc – mówi Angelika Jackiewicz. - Z powodu ogromnego zainteresowania uruchomiliśmy drugą grupę. I tak w tym roku zapraszamy seniorów w wybrane soboty, raz w miesiącu – na godzinę 11:00 oraz 13:30. Co ważne, po raz pierwszy nasze warsztaty wpisują się w ogólnopolski Weekend Seniora z Kulturą, realizowany pod patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Spotkania pokazują, że muzyka łączy pokolenia i wykracza poza granice Gdańska. Na warsztaty przychodzą nie tylko lokalni mieszkańcy – zdarzają się uczestnicy z innych miast czy turyści wypoczywający na Pomorzu. Dla niektórych to punkt całodniowych wycieczek, a dla innych – przestrzeń do nawiązywania trwałych relacji.

- Niesamowita jest otwartość seniorów i ich dystans do siebie. Zdarza się, że na zajęcia przychodzą dorosłe wnuki z dziadkami, co doskonale pokazuje, że muzyka naprawdę nie zna wieku – opowiada Joanna Suwik. - Widzimy też, że po warsztatach zawiązują się prawdziwe przyjaźnie. Uczestnicy zostają po zajęciach, rozmawiają, spędzają razem czas. To wzrusza i daje nam poczucie, że ta przestrzeń jest im po prostu potrzebna.

Pudełko inspiracji  otwarte cały rok

Przygotowanie rocznej oferty edukacyjnej Filharmonii to proces, który trwa praktycznie bez przerwy – szukanie i spisywanie pomysłów odbywa się przez cały rok. Program ostatecznie zatwierdza dyrektor, prof. Roman Perucki, co stanowi gwarancję najwyższej jakości artystycznej. Kluczem do sukcesu jest jednak interdyscyplinarność samego zespołu.

- Inspiracji szukamy w przeróżnych źródłach. Zapraszamy do współpracy muzyków z naszej orkiestry i otwieramy się na propozycje artystów z zewnątrz. Same też robimy research, obserwujemy inne instytucje kultury i korzystamy z codziennych doświadczeń– mówi Joanna Suwik. - Świetnie się uzupełniamy: każda z nas posiada wiedzę pedagogiczną. Michalina jest skrzypaczką i absolwentką Akademii Muzycznej, Angelika wnosi doświadczenie z obszaru muzealnictwa, a ja z teatru. Nasze „pudełko inspiracji” jest otwarte przez cały rok. Mamy przy tym duży kredyt zaufania, który staramy się jak najlepiej wykorzystywać, by później ułożyć z tych wszystkich elementów spójną całość.

Miejsce na eksperymentowanie

Dział Edukacji PFB stawia na rozwój i pozyskiwanie środków zewnętrznych – w najbliższych miesiącach planuje wnioskować o dofinansowania z Ministerstwa Kultury. Zespół ma już na koncie udane realizacje, m.in. w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Wśród nich znalazły się „Inkluzywne Dni Otwarte” oraz interdyscyplinarny projekt „Wsłuchaj się w naturę”, łączący prelekcje naukowe z audio performansem Piotra Grygora, podczas którego – dzięki specjalnej aparaturze i udziałowi klarnecisty Jerzego Mazzolla – badano reakcje roślin na dźwięki muzyki na żywo.

- Naszym zdaniem dział edukacji powinien być miejscem na eksperyment. Filharmonia jest idealną przestrzenią na takie muzyczne i naukowe poszukiwania. W ubiegłym roku stworzyliśmy prawdziwe muzyczne laboratorium z udziałem roślin, a w tym roku proponujemy m.in. koncert na misy tybetańskie i orkiestrę. Chcemy ciągle testować nowe formaty, przełamywać schematy i otwierać naszą instytucję na nieoczywiste doświadczenia – kwituje Angelika Jackiewicz.