Gdańskie Targi Książki

Czytanie w Gdańsku  ma się dobrze

Dawid Linkowski

Europejskie Centrum Solidarności wibrowało literacką energią. Przez trzy dni (11–13 września) 8. Gdańskie Targi Książki przyciągnęły rekordowe 54 tysiące czytelników. Setka wystawców, ponad sto wydarzeń i status Miasta Literatury UNESCO złożyły się na to największe święto literatury na Pomorzu.

Gdańskie Targi Książki na dobre zadomowiły się w kulturalnym kalendarzu Trójmiasta. I z każdą edycją przyciągają coraz większą publiczność. W tym roku Europejskie Centrum Solidarności na kilka dni wypełniło się książkami, rozmowami i czytelnikami przemieszczającymi się między stoiskami wydawców, spotkaniami autorskimi, debatami i warsztatami. Jednym z wydarzeń programu była również premiera Literackiej Mapy Gdańska. Sama przestrzeń ECS stała się ważną częścią targów. Program rozłożono aż na cztery kondygnacje, a spotkania odbywały się równolegle w sześciu miejscach. Dzięki temu przez budynek przewijało się jednocześnie kilka różnych opowieści, tematów i literackich  światów.

Za tym wszystkim stało ponad 350 osób – wystawców, autorów, tłumaczy i wolontariuszy. Nad całością czuwał 20-osobowy zespół organizacyjny, który przez kilka dni zamienił ECS w jeden z największych literackich punktów na mapie Trójmiasta.

Święto dobrej literatury

Gdańskie Targi Książki nie ograniczają się wyłącznie do literatury popularnej i nagradzanej, ale otwierają drzwi także przed tą niszową i mniej znaną. Różnorodność gatunków – od prozy i reportażu, przez poezję, aż po komiks oraz literaturę dziecięcą i młodzieżową – pozwalała każdemu czytelnikowi znaleźć coś dla siebie.

- Wszystkie spotkania i warsztaty dla dzieci zgromadziły wspaniałą frekwencję. Dopisała ona również na wydarzeniach specjalnych: prologu do GTK, czyli czwartkowym czytaniu performatywnym odnalezionego opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza „Starość”, spotkaniu wokół operowej adaptacji powieści Pawła Huellego „Weiser Dawidek”, debacie schulzologów wokół premiery książki „Schulz dzień po dniu: narodziny pisarza. Rekonstrukcja biografii (1933–1934)” wydawnictwa słowo/obraz terytoria czy premierze tomu „Autoportret KOR-u” pod redakcją Zbigniewa Gluzy, wydanego przez Ośrodek Karta – opowiada organizatorka GTK Magdalena Kalisz. - Oprócz tego wiele pozytywnych opinii otrzymaliśmy po spotkaniach z Katarzyną Bondą, Mikołajem Grynbergiem, Przemysławem Piotrowskim, Justyną Sobolewską, Magdaleną Parys, Jagodą Grondecką i Ryszardem Koziołkiem.

Jacek Klejment

Wyróżnienia księgarni kameralnych

Ważnym punktem tegorocznego programu GTK była gala inaugurująca nową inicjatywę – Nagrodę Literacką Księgarni Kameralnych. Wyróżnienia przyznawane przez niezależne księgarnie trafiły do autorek i autorów najbardziej wartościowych pozycji literackich, podkreślając rolę tych miejsc w promowaniu dobrej literatury. W kategorii „Literatura polska dla dorosłych” zwyciężyła książka Alicji Kobzy „Graficzki. Nieopowiedziane historie polskich projektantek grafiki użytkowej 1945–1989” (wyd. Karakter). Z kolei wśród polskich książek dla dzieci doceniono Jolę Richter-Magnuszewską za książkę „Łąki, murawy, torfowiska. Opowieści turzyc i traw” (wyd. Libra).

Literacka Mapa Gdańska w nowej odsłonie

Literacka Mapa Gdańska wróciła w tym roku w zupełnie nowej formule. Przygotowana z okazji setnej rocznicy urodzin profesor Marii Janion, przybrała formę nostalgicznej gry towarzyskiej – „Igrania z medium Janion”. Projekt w niekonwencjonalny sposób łączy historię lokalnej literatury ze wspólną zabawą i odkrywaniem tkanki miejskiej. Jego autorami są Marcin Mokry – poeta, projektant i UX designer, oraz Karolina M. Wiśniewska – projektantka, graficzka i animatorka życia kulturalnego. Mapa powstała podczas rezydencji artystycznej, a punktem wyjścia było poszukiwanie nowych sposobów opowiadania o dorobku Marii Janion, poprzez połączenie literatury, przestrzeni miasta i mechaniki gry.

Miasto Literatury UNESCO

Do sukcesu ósmej edycji GTK przyczynił się także nadany niedawno Gdańskowi tytuł Miasta Literatury UNESCO, przyznawany w ramach Sieci Miast Kreatywnych. Trafia on do ośrodków, które traktują literaturę i rozwój czytelnictwa jako ważny element swojej tożsamości i dalszego rozwoju. W Gdańsku wyróżnienie przełożyło się również na otwarcie kolejnych możliwości współpracy międzynarodowej. Jednym z jej pierwszych wyraźnych przykładów był udział Lwowa jako gościa honorowego tegorocznych targów.

- Tytuł Miasta Literatury UNESCO ma tę moc, że dodatkowo łączy lokalne instytucje kultury, wydawnictwa, biblioteki oraz organizacje pozarządowe wokół wspólnych inicjatyw – i tak właśnie dzieje się w przypadku GTK – podsumowuje Paweł Szopowski, organizator targów. - Ponadto tworzy on przestrzeń do działań międzynarodowych. Obecność Lwowa to dowód na to, że otworzyły się nowe drzwi do wymiany doświadczeń i projektów literackich z innymi miastami z całego świata należącymi do sieci UNESCO.

Tegoroczna obecność Lwowa pokazuje więc kierunek, w którym GTK może rozwijać się w kolejnych latach. Następna edycja odbędzie się 10-12 września 2027 roku, a organizatorzy już zapowiadają szerszy udział autorów i autorek z zagranicy. Gdańskie Targi Książki coraz wyraźniej wychodzą tym samym poza lokalną skalę – pozostając wydarzeniem mocno osadzonym w mieście, ale coraz szerzej otwartym na literacki świat.