Często słowo „cebulaki” nie pachnie wcale cebulą. Pachnie internetowym szyderstwem, polskim grillem mentalnym i komentarzem pisanym jedną ręką, bo druga trzyma paragon z dyskontu. Cebulak to niby ktoś, kto kombinuje. Kto bierze trzy reklamówki, bo są za darmo. Kto na wakacjach w hotelu all inclusive wynosi z bufetu bułkę, jajko, plaster sera i poczucie zwycięstwa nad systemem. Kto pyta kelnera, czy ta przystawka jest duża. Kto narzeka na ceny, pogodę, sąsiada, młodzież i fakt, że arbuz znowu ma pestki, jakby natura osobiście zrobiła mu na złość.
Ale zostawmy na chwilę te narodowe przywary. Bo cebula, ta prawdziwa, kulinarna, pachnąca masłem, patelnią i letnią kanapką z pomidorem, zasługuje na kulinarny pomnik.
Cebula to jeden z największych cwaniaków kuchni. Leży sobie skromnie w skrzynce, udaje tanie warzywo, a potem wchodzi do garnka i robi całe przedstawienie. Bez niej połowa dań byłaby jak wakacje bez słońca. Niby można, ale po co? Rosół bez opalonej cebuli jest jak zupa w depresji, sos bez cebuli przypomina urzędowe pismo w płynie, gulasz bez niej to mięso zagubione w życiu, a letni grill bez cebuli staje się tylko spotkaniem organizacyjnym przy dymie. Cebula daje słodycz, ostrość, głębię i charakter. Surowa potrafi przyłożyć jak ciotka komentarzem przy stole: „czy ty dalej sam?”. Smażona robi się łagodna, złota i słodka, jak człowiek po drugim dniu urlopu. Pieczona mięknie, pachnie dymem i nagle okazuje się, że była arystokratką, tylko całe życie chodziła w siatce po ziemniakach. Marynowana cebula to z kolei mały różowy skandal. Pasuje do śledzi, burgerów, kanapek, sałatek i każdej sytuacji, w której jedzeniu brakuje pazura.
Latem cebula ma swoje pięć minut. Wychodzi z garnka i idzie na imprezę. Nie jest wtedy tylko dodatkiem, ale konferansjerem. Łączy smaki, podkręca atmosferę i przypomina, że lato nie musi smakować jak egzotyczne wakacje za pięć pensji. Czasem wystarczy pomidor, sól, dobra oliwa, cienko pokrojona cebula i człowiek nagle rozumie, że szczęście nie zawsze ma paszport.
No dobrze, ale ile tej cebuli jeść? Codziennie można spokojnie zjeść pół średniej cebuli albo jedną małą. To nie jest wyzwanie sportowe. Nie trzeba siadać rano przy stole, kłaść przed sobą cebuli i stwierdzić, że jedziemy z tym zdrowiem. Wystarczy trochę dorzucić do normalnego jedzenia.
Regularne jedzenie cebuli może dobrze robić organizmowi. Cebula ma błonnik, związki siarkowe, flawonoidy, w tym kwercetynę, i składniki wspierające jelita. Może pomagać odporności, sercu, trawieniu i ogólnej kondycji. Brzmi poważnie, ale w praktyce oznacza to tyle, że cebula nie tylko robi smak, ale też nie przychodzi z pustymi rękami. Błonnik wspiera pracę jelit. Związki siarkowe odpowiadają za charakterystyczny zapach i część prozdrowotnych właściwości. Kwercetyna, obecna szczególnie w cebuli czerwonej i żółtej, jest antyoksydantem. Cebula może też wspierać mikrobiotę jelitową, bo zawiera fruktany, czyli rodzaj prebiotycznego błonnika. Dla dobrych bakterii jelitowych to trochę jak darmowy bufet. To nie jest cudowny lek. Nie naprawi małżeństwa, kolana po czterdziestce ani charakteru wujka, który przy grillu zawsze wie lepiej. Ale jako codzienny składnik diety jest bardzo sensowna. Ma mało kalorii, dużo smaku i potrafi uratować danie, które bez niej wyglądałoby jak catering na szkoleniu BHP.
Oczywiście nie każdy brzuch kocha cebulę. Są ludzie, którzy po surowej cebuli zaczynają słyszeć dramatyczną muzykę z wnętrza jelit. Wzdęcia, odbijanie, refluks, bunt pokarmowy i ulice Nowego Jorku. Dla takich osób lepsza będzie cebula duszona, pieczona albo smażona. Surową warto traktować ostrożnie, jak rozmowę o polityce przy rodzinnym obiedzie. Warto też pamiętać o oddechu. Cebula jest zdrowa, ale nie jest dyskretna. Po kanapce z cebulą można czuć się świetnie, lecz otoczenie może mieć inne zdanie. Dlatego przed randką, spotkaniem biznesowym albo wizytą u dentysty warto zachować rozsądek. Chyba że randka też jadła cebulę, wtedy to już nie problem, a wspólnota wartości.
Najlepsza strategia? Jeść cebulę często, ale bez fanatyzmu. Dodawać ją tam, gdzie robi robotę. Bo cebula jest jak dobry kumpel z wakacji. Niby zwyczajna, trochę głośna, czasem zostawia po sobie zapach, ale bez niej impreza jest wyraźnie słabsza. I może właśnie dlatego tak dobrze pasuje do nas. Ma warstwy, wzrusza do łez, bywa ostra i słodka. Czasem jest ciężkostrawna. Czasem zostaje z nami dłużej, niż byśmy chcieli. Czyli, krótko mówiąc, pełen polski profil emocjonalny. Więc może „cebulak” nie musi być obelgą. Może warto zmienić znaczenie tego słowa. Jeśli cebulak to ktoś, kto szanuje proste rzeczy, umie zrobić smak z niczego, wie, że dobry obiad zaczyna się od cebuli na patelni, a lato od pomidora, soli i kilku krążków czerwonej cebuli, to proszę bardzo. Jestem cebulakiem. Letnim, lekko opalonym, z oddechem po dymce, ale za to z charakterem.
Kulinarny obieżyświat – już od najmłodszych lat podróżował po świecie z dziadkami, gdzie nowe kultury i miejsca poznawał właśnie od kuchni. Docenia proste smaki, nie lubi komplikować sobie i innym życia w kuchni. Wszystkie przepisy które wychodzą spod jego ręki cechuje prostota wykonania i nietuzinkowym smak. Fascynuje go kuchnia azjatycka oraz street food pod różnymi postaciami. Pomysłodawca i założyciel K5 – autorskiej akademii kulinarnej, w której szkoli kucharzy oraz pasjonatów-amatorów. To właśnie jego uczniowie są dla niego największą radością. Twierdzi, że każdy potrafi gotować, tylko musi się odważyć i otworzyć umysł na nowe doznania. Szacunku do produktu i jakości nauczył się podczas pracy z Japończykami. Przeszedł przez niemal wszystkie szczeble pracy w gastronomii. Jest współautorem książki Gastrobanda poświęconej szeroko rozumianej branży gastronomicznej, oraz autorem książki „K5 Domowa Gastrobanda”. Autor wielu felietonów kulinarnych, które dla wielu są inspiracją w poszukiwaniu nowych doznań smakowych.
