Poezja w czasach drżenia

Każdy dzień festiwalu skupiał się wokół innej debaty, poruszającej kluczowe zagadnienia współczesności: od roli poezji w dobie kryzysu, przez jej relacje z AI, aż po analizę biografii literackich. Podczas pierwszej debaty uczestnicy zastanawiali się, jak pisać o świecie pełnym konfliktów, w którym tradycyjne słowa przestają wystarczać. Uznali, że poezja musi bronić swojej wieloznaczności, ponieważ uproszczony język polityki często służy maskowaniu przemocy i unikaniu trudnej prawdy. Choć literatura pozwala na głębokie spotkanie w świecie sztuki, paneliści sceptycznie ocenili szansę na budowanie trwałych mostów w rzeczywistości zniszczonej przez ideologię.

- Wieloznaczność sprawia, że wiersz jest pojemny. Skoro rzeczywistość jest tak absurdalna i nie do przyjęcia, to musimy szukać innych form i struktur, w których jesteśmy w stanie się wypowiedzieć. Musimy uprawiać partyzantkę języka – stwierdziła Patrycja Sikora-Tarnowska, pisarka i poetka.

Po co komu poeci?

Każda edycja EPW to wykład mistrzowski wyjątkowej postaci. Tym razem organizatorzy zaprosili Marię Peszek – artystkę znaną z wyrazistej i bardzo osobistej poezji, której piosenki to błyskotliwa zabawa z frazą, brzmieniem i znaczeniami.

Podczas wystąpienia „Po co komu dziś poeci – wykład mistrzowski z wątpienia” podkreśliła, że poezja stanowi ostatni bastion wolności i piękna. W charakterystyczny dla siebie, performatorski sposób artystka opowiedziała o poszukiwaniu ukojenia w literaturze oraz o odwadze poruszania trudnych tematów, takich jak kryzysy psychiczne czy opresja społeczna. Wystąpienie zwieńczyła muzyczna interpretacja wiersza tegorocznej laureatki nagrody EPW, Aminy Elmi.

Podręcznik do współczesnej Europy

32-letnią duńską poetkę somalijskiego pochodzenia wyróżniono za tom „Z całą miłością”, który jest przejmującym zapisem poszukiwania własnego głosu w wielokulturowym świecie. Amina Elmi, absolwentka kopenhaskiej szkoły pisarzy, choć świetnie porusza się w europejskim kodzie kulturowym, w swojej poezji daje przejmujące świadectwo losu osoby wykluczonej, która wciąż szuka w Europie swojego miejsca.

Jury doceniło jej żarliwą i zaangażowaną twórczość, która kwestionuje europejskie przyzwyczajenia i daje głos „Innemu”, przypominając, że prawdziwy bunt wyrasta z troski i miłości. W jej wierszach gniew sąsiaduje z empatią, a obok oporu wobec opresji społecznej pojawiają się czyste, liryczne erotyki – świadectwo miłości wolnej od obyczajowej przemocy.

- Poezja to przestrzeń, w której mówisz jeszcze na tyle wolno, żeby usłyszeć siebie – mówiła, odbierając nagrodę Almina Elmi. - Kiedy czuję, że tracę kontakt z własnym ciałem, zwykle czytam wiersze. Wiersze mają w sobie niezwykłą precyzję. A właśnie precyzja kształtuje miłość: powiedz mi, dokładnie, dlaczego mnie kochasz, a ja powiem to samo o tobie. Żeby na papierze mogła pojawić się tajemnica, wiersz wymaga od piszącego wrażliwości, wymaga oddania.

Budując mosty

Wraz z autorką uhonorowano Bogusławę Sochańską, która w mistrzowski sposób oddała językowe bogactwo oryginału. Na scenie gali wręczenia nagród tłumaczka zwróciła uwagę na kulturotwórczą rolę przekładu.

- Należymy do wcale niemałej rodziny budowniczych mostów między kulturami, jesteśmy maleńkimi, ale ważnymi trybikami w tej machinie pracującej dla wzajemnego zrozumienia między mieszkańcami różnych zakątków świata i praca ta staje się coraz ważniejsza dzisiaj, gdy liczba satrapii zamiast się zmniejszać, wydaje się powiększać, gdy tuczy się izolacjonizm, jątrzy, wzbudza lęk przed innym, rządzi – dzieląc. Więc my róbmy swoje – łączmy – zachęcała Bogusława Sochańska.

Galę na Dużej Scenie Teatru Wybrzeże wyreżyserowała Katarzyna Minkowska, zeszłoroczna zdobywczyni Paszportu Polityki, a nad przebiegiem wieczoru czuwała filozofka i publicystka Katarzyna Kasia. Uroczystość połączyła aktorstwo, choreografię oraz muzykę, tworząc wyjątkową oprawę dla wierszy nominowanych poetów. Z ich twórczością można zapoznać się także w domowym zaciszu, sięgając po festiwalową serię wydawniczą dostępną w druku oraz w wersji na czytniki.