Czy algorytmy połączą Biblię z komputerem ? – taki jest podtytuł drugiego tomu dzieła zatytułowanego „Przedwiośnie ery sztucznej inteligencji. Technologia – zarządzanie – prawo” pod naukową redakcją prof. Edmunda Wittbrodta, prof. Zdzisława Brodeckiego i dr Marty Dargas-Draganik. Publikacja współfinansowana przez Uczelnie Fahrenheita, czyli Związek Uczelni w Gdańsku im. Daniela Fahrenheita powołany przez Uniwersytet Gdański, Politechnikę Gdańską oraz Gdański Uniwersytet Medyczny, została uznana jako najlepsza książka naukowa wydana w 2024 roku przez Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego. Takie namacalne efekty i wyjątkowe dzieła powstają dzięki konsolidacji uczelni inspirujących do współpracy uczonych z różnych dziedzin. Jak napisał o książce w swojej opinii prof. Michał Kleiber: „Zawdzięcza swoje walory w dążeniu do poszukiwania wspólnego mianownika dla nauk ścisłych i humanistycznych. Kluczem do zjednoczenia wiedzy jest idea konsiliencji, od lat propagowana przez laureatów prestiżowej Nagrody Naukowej Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza w dziedzinie nauk ścisłych (Edmund Wittbrodt) i nauk humanistycznych (Zdzisław Brodecki). Dzięki ich inicjatywie udało się zaprosić wielu inżynierów, ekonomistów i prawników do odbycia wspólnej podróży w celu poznania podstawowych praw natury leżących u podstaw technologii, zarządzania i prawa.”

W tym dwutomowym dziele wskazano wiele aspektów i skutków rewolucji, jaką niesie ze sobą sztuczna inteligencja (AI), jej szerokie wykorzystanie oraz komercjalizacja rozwijająca się w zawrotnym tempie. Podkreślono jednak, że AI znajduje się w embrionalnym stadium rozwoju. Nie mniej jednak rozwój inteligentnych maszyn już wzbudza niepokój wśród ludzi dostrzegających różnego typu napięcia, w tym prowadzące do zderzenia narodowych kultur z cywilizacją technologiczną. Przeprowadzono analizę tej sytuacji na wielu płaszczyznach od filozoficznej i światopoglądowej począwszy, poprzez prawniczą do teorii zarządzania i analizy społeczeństwa informatycznego. Wskazane jednocześnie opisy badań naukowych pozwalają czytelnikom zrozumieć algorytmy znajdujące się w kodzie uczących się maszyn. Omówiono wpływ najnowszych technologii na wszystkie dziedziny naszego życia dzięki wdrażaniu zaawansowanych technologii zastępujących pracę ludzi oraz stwarzających nawet możliwość podejmowania przez AI autonomicznych decyzji. Stąd też zamieszczono prezentację systemów typu: e-administracja, e-wymiar sprawiedliwości czy e-kancelaria prawna. Wskazano także na niezwykłe możliwości wykorzystania AI w systemach zarządzania bezpieczeństwem narodowym, regionalnym i międzynarodowym oraz zarządzaniu bezpieczeństwem informatycznym. Jednocześnie podjęto próbę odpowiedzi na pytania dotyczące inteligencji komputera posiadającego rozległą wiedzę z danej dziedziny. Na szczególną uwagę zasługuje uczenie maszynowe umożliwiające komputerom tworzenie zbiorów danych, które w powiązaniu z innymi obiektami mogą przeprowadzać badania rynku towarowego, finansowego, przedsiębiorców i usługodawców. Sztuczna inteligencja co prawda otwiera szeroki zakres nowych możliwości dla rozwoju i postępu w różnych dziedzinach naszego życia, ale z pewnością negatywne następstwa działań AI staną się naturalną konsekwencją rozwoju technologicznego. Autorzy tego wyjątkowego dzieła podkreślają, że praca w wielu obszarach naszej zawodowej i społecznej aktywności wymagać będzie coraz większej znajomości najnowszych technologii i narzędzi informatycznych oraz świadomości z konsekwencji ich stosowania.

Zawarte także w książce kompleksowe spojrzenie na ponad technologiczne aspekty AI pozwala nam lepiej zrozumieć, jak algorytmy mogą stać się naszym sojusznikiem, co nie zwalnia jednak ludzkości do zapanowania nad niekontrolowanym rozwojem najnowszych technologii cyfrowych. Na obecnym etapie rozwoju AI niezwykłe znaczenie ma prawo. Oddziaływanie technologii komputerowych na życie społeczne wymaga zdefiniowania roli państwa i prawa w kształtowaniu w tym zakresie stosunków prawnych i ochronie praw jednostek oraz całych społeczności. Dlatego też w opisywanym dziele podjęto próbę odpowiedzi na niektóre reguły zawarte w „Akcie o sztucznej inteligencji” z 2024 roku, który w okresie najbliższych dwóch lat będzie implementowany przez wszystkie państwa Unii Europejskiej. Dokument ten zawiera bowiem wiele wskazówek oraz określa kierunek niezbędnych regulacji i inicjatyw legislacyjnych w zakresie prawa związanego ze sztuczną inteligencją. Obecnie sądy tworzą w praktyce nowe reguły gry obowiązujące w zakresie prewencji, odpowiedzialności i kontroli działalności związanej z wykorzystaniem sztucznej inteligencji na podstawie istniejących międzynarodowych, europejskich i krajowych regulacji prawnych.

Ze względu na zaprezentowane w tej dwutomowej książce szerokie interdyscyplinarne podejście do tematyki związanej z rozwojem sztucznej inteligencji, wnioski z tego wynikające stanowią istotny polski wkład do aktualnie prowadzonej światowej dyskusji na temat wykorzystywania technologii cyfrowych, w tym AI.