Gdańsk staje się trzecim polskim ośrodkiem – obok Krakowa i Wrocławia – uhonorowanym za swoją literacką kreatywność. Prestiżowy tytuł Miasta Literatury UNESCO otwiera nowy rozdział dla lokalnej kultury. To globalne wyróżnienie jest kluczem do międzynarodowej współpracy i promocji pomorskich twórców na świecie oraz gwarancją wsparcia dla realizowanych lokalnie projektów kulturowych, edukacyjnych i społecznych.
Listopad zaczął się pozytywnie dla kulturalnego Gdańska – miasto dołącza do Sieci Miast Kreatywnych UNESCO, a jego dominującą dziedziną zostaje literatura.
- Tytuł Miasta Literatury UNESCO to potwierdzenie, że Gdańsk jest miejscem, gdzie słowo ma moc budowania wspólnoty, inspirowania do działania i pielęgnowania wartości. To sukces wszystkich, którzy tworzą literackie oblicze naszego miasta – autorów, badaczy, czytelników, instytucji i pasjonatów kultury – mówi Aleksandra Dulkiewicz, Prezydentka Gdańska.
Miasto kreatywne
Sieć Miast Kreatywnych UNESCO to program stworzony w 2004 roku, który łączy miasta stawiające na kreatywność i przemysły kulturalne jako klucz do zrównoważonego rozwoju. Program obejmuje 8 dziedzin: architekturę, literaturę, muzykę, film, rzemiosło artystyczne i sztukę ludową, wzornictwo, gastronomię oraz sztukę mediów. Cel to pokazanie, jak ważna jest kultura – nie tylko społecznie, ale i gospodarczo. Poprzez współpracę i wymianę doświadczeń, miasta Sieci zobowiązują się do promowania twórczości, kreowania innowacyjnych centrów kulturalnych oraz zwiększania dostępu do kultury dla wszystkich mieszkańców. Obecnie Sieć zrzesza ok. 350 miast w tym 7 polskich miast: Kraków, Wrocław i Gdańsk w dziedzinie literatury, Katowice i Bydgoszcz – muzyki, a Łódź i Gdynia – filmu.
Literackie konotacje
W swojej aplikacji Gdańsk musiał wykazać się bogatą literacką przeszłością i dziedzictwem, opisać obecne działania w tym zakresie (m.in. Fundusz Promocji Wydawnictw i Fundusz Zakupu Wydawnictw oraz stypendia twórcze) oraz wskazać przyszłe inicjatywy.
- Działania te wyrastają z przeszłości miasta, które od zawsze stanowiło miejsce splotów i przecięć kultur i języków. Otwarte, hanzeatyckie miasto Solidarności, w którym tworzyli Gunter Grass, Paweł Huelle, Maria Janion czy Stanisława Przybyszewska; miasto o złożonej, wielokulturowej przeszłości, którego historia pisana była w wielu językach – ten fundament do dziś stanowi punkt odniesienia dla nowych opowieści tworzonych w Gdańsku – wspomina Marta Formella z Biura Prezydenta Miasta Gdańsk. - Kolejne lata, szczególnie lata ważnych dla miasta rocznic, jak stulecie Marii Janion w 2026 oraz Guntera Grassa w 2027, bogate będą w działania literackie, które dzięki przynależności do sieci zyskają jeszcze silniejszy międzynarodowy wymiar.
Nowy Dom Literatury
Jednym z kluczowych działań jest powołanie Domu Literatury - wyrastającego z projektu „Gdańsk Miasto Literatury” - nowej instytucji samorządowej, która ma za zadanie rozwijanie i wzmacnianie życia literackiego Gdańska, a także wdrażanie projektu Gdańsk Miasto Literatury UNESCO.
- W programie instytucji znajdzie się nie tylko całoroczny program wydarzeń, debat i warsztatów literackich, ale także działania skierowane dla osób tworzących literaturę. Dom Literatury będzie rozwijał również program rezydencji literackich „Piszę w Gdańsku” dodając do niego nowe elementy, w tym rezydencje wymienne, by wspierać widoczność gdańskich autorów i autorek na świecie. Od 2017 roku niezmiennie realizowany jest program Międzynarodowej Sieci Miast Schronienia ICORN, w ramach którego bezpieczny azyl znajdują w Gdańsku twórcy i twórczynie prześladowani we własnych ojczyznach – opowiada Elżbieta Foltyniak, Dyrektorka Domu Literatury w Gdańsku.
Długofalowe zobowiązania
Powołane Domu Literatury miało kluczowe znaczenie dla całego procesu aplikacji jaki uwiarygodnienie strategicznego podejścia miasta do literatury i jej rozwoju. Instytucja, zlokalizowana na ul. Długiej 35, już niebawem zyska nową siedzibę, a mieszkańcy - szereg inicjatyw kulturalnych.
- Największym i najważniejszym zobowiązaniem jest rewitalizacja XVII-wiecznego zespołu Sierocińca, który będzie docelową siedzibą Domu Literatury. Dzięki temu mieszkańcy oraz środowisko literackie zyskają otwarte miejsce z całorocznym programem wydarzeń, warsztatów edukacyjnych, wystawą stałą poświęconą literackiemu Gdańskowi oraz centrum rezydencji literackich – wylicza Marta Formella. - Ponadto, przystępując do Sieci, Gdańsk zobowiązał się do realizowania programów literackich i kulturalnych zgodnie z międzynarodową Agendą 2030 ONZ, która opiera się o takie wartości jak równość, sprawiedliwość, partnerstwo czy ekologia.
