Design 

like a girl!

Kiedyś na studiach ktoś mi powiedział: „dobrze projektujesz jak na dziewczynę”. To było takie trochę śmieszne, a trochę nie. Zapamiętałam to. Tak powstało hasło „Design like a girl”, które jest parafrazą „Fight like a girl” – mówi Martyna Wędzicka-Obuchowicz, trójmiejska projektantka i laureatka nagrody Polish Graphic Design Awards za rok 2020.

Zostałaś laureatką zeszłorocznej edycji konkursu Polish Graphic Design Awards.

No tak (śmiech). Chyba jednak nie jestem, bo byłam nominowana do tytułu projektanta roku, a skończyło się na nominacji. Poza mną nominowano jeszcze trzy osoby: Patryka Hardzieja, Dawida Ryskiego i Mateusza Machalskiego. No i Mateusz wygrał.

Ale przyznawano też nagrody w kategoriach. No i w kategorii „Identyfikacja Wizualna Uproszczona” byłaś nie tylko nominowana, ale zdobyłaś zarówno główną nagrodę,  jak i wyróżnienie. Czyli jesteś najlepsza.

No dobrze, można zrobić taki skrót myślowy.

Czy zdobycie tego typu nagrody przekłada się na wzrost zleceń? Czy od lipca 2020 posypały się u ciebie propozycje, a telefon nie przestaje dzwonić?

Nie odczułam zmiany, bo jestem dość obleganą projektantką. Może faktycznie pojawiło się dużo zleceń, ale to tłumaczyłam sobie bardziej tym, że latem skończył się pierwszy etap lockdownu i znów wszystko się ruszało.

Sopot chyba podwójnie wygrał. Nie dość, że projektantka mająca studio w Sopocie, to jeszcze nagrodzono identyfikację wizualną „Festiwalu Fotografii w ramach Sopotu”.

Nagroda dotyczy identyfikacji z roku 2019, którą robiłam po raz pierwszy samodzielnie. Wcześniejsze cztery edycje też wykonywałam, ale to było jeszcze w ramach studia, w którym
pracowałam.

Dostałaś też wyróżnienie za identyfikację krakowskiej konferencji Element Urban Talks.

To konferencja dotycząca architektury i urbanistyki. Niemniej dziewczyny, które go robią, chciały by identyfikacja nie była stricte architektoniczna. Miała przyciągać ludzi z ulicy, bo ta impreza mocno wybiega poza swoją branżę i dotyka społeczeństwa. Słuchałam tam wykładów i poczułam, że to faktycznie bardzo otwarte wydarzenie. Zatem założenie było takie – używamy mało środków, ale identyfikacja ma być zauważalna. Wyszłam więc na ulicę i zaczęłam szukać inspiracji.

W jaki sposób?

Robiłam zdjęcia. I okazało się, że najwięcej zdjęć dotyczyło tego, co mam pod nogami. Czyli płyt chodnikowych. Dużych i małych. Okrągłych i kwadratowych. To co jest coś po czym się poruszamy, coś na co patrzymy cały czas. Jest taki mem o tym jak są stworzone miasta. Czyli tak, jak wymyślił je projektant, i tak, jak ludzie idą, czyli jest chodnik, a obok ścieżka po przekątnej na trawniku. I pomyślałam, że ta płyta chodnikowa symbolicznie scali człowieka z miastem. Postawiłam więc zmienne formy, które nawiązują do płyt chodnikowych i na czerwony kolor.

Zastosowałaś też elementy z dziedziny motion design.

Takie zalecenie było w briefie, żeby przykuć uwagę ludzi, którzy skrolują na Facebooku i ciężko zwrócić ich uwagę. Uznałam, że to nie jest takie głupie, bo przecież miasto jest w ciągłym ruchu. Wyrastają drzewa, zmieniają się budynki, widzimy jak się starzeją, beton kruszeje, a w jego miejsce pojawiają się rośliny. Pomyślałam też o Czarnobylu, w którym po 34 latach rosną drzewa i mieszka dzika zwierzyna. I postanowiłam te płyty chodnikowe w prosty sposób animować, tak żeby znikały.

Motion design póki co jest ograniczone do Internetu lub wizualizacji elektronicznej. Na papierze go nie pokażemy.

No właśnie. Tworząc wizualizację, trzeba pamiętać, że będzie mieć różne nośniki, czyli może to być Instagram, ekran, ale i pocztówka. Stąd to wyzwanie dla projektantów identyfikacji, żeby w swojej wizji przewidzieli wszystkie możliwe nośniki jakie mogą się pojawić.

Czy motion design będzie odgrywać coraz większą rolę projektowaniu identyfikacji wizualnej?

To kolejna forma wypowiedzi, która wyniknęła z potrzeb cyfrowych, z tego, że mamy socjale, filmiki, że wszystko musi się ruszać. Jak jest statyczny obrazek to niektórzy mają już coś w rodzaju adblocka, czy też antyspama w oczach, że nie zwrócą na to uwagi. Stąd to nieunikniona przyszłość.

Czyli projektanci Hogwartu wyznaczyli ścieżkę rozwoju? Tam wszystko się rusza - zdjęcia, obrazy, nie wspominając o częściach zamku.

No jasne (śmiech). Bardzo mi się to podoba, zwłaszcza, że jestem fanką Harry’ego Pottera. Dorastałam z tymi książkami. Mam nawet przypinkę Insygnia Śmierci.

Jak byś określiła to co robisz? Jesteś artystką?

Projektantką. Nie czuję się artystką, choć rzemieślnikiem też nie. To coś pomiędzy. Zresztą trwa spór jak mamy o sobie mówić. Projektanci graficzni, graficy, czy artyści.

Jedno nie wyklucza drugiego.

Artysta tworzy według własnej artystycznej wizji, a ja nie tworzę dla siebie według własnej, artystycznej wizji, tylko pod brief klienta i dla klienta. Więc może jestem bardziej rzemieślnikiem.

Sztuka użytkowa to też sztuka.

No tak, ale nie jesteśmy artystami. Przynajmniej nie jak odpowiadamy na potrzeby klienta.

A jeżeli mówią: „Martyna, stwórz jak chcesz”!

No tak, ale i tak są ramy, bo trzeba zrobić baner 3 x 5 metrów i nie mogę zmieniać formatu, bo jest określony z góry. 

Idąc tym tropem, można dojść do wniosku, że Matejko czy Kossak malujący na zamówienie klientów nie byli artystami.

Dlatego mówię, że nie ma sztywnych ram, wszystko jest zmienne, płynne, dynamiczne. W naszej branży kiedyś był tylko webdesigner. Robił wszystko. Dzisiaj do tworzenia strony trzeba mieć zespół. Zawężamy się coraz bardziej w swoich specjalizacjach.

Ale ty działasz bardzo szeroko. Nie tylko identyfikacje, ale i wizualizacje, plakaty, logotypy, banery, a nawet koszulki. Co jest ci najbliższe?

Wszystko, bo każdy projekt jest inny. Nie mogłabym robić tylko znaków. Umarłabym z nudów, bo cały czas mamy ten sam sposób wypowiedzi, cały czas musimy myśleć o tym, żeby w małym znaczku zawrzeć jak najwięcej treści, żeby się klientowi podobało, żeby było bardzo dobrze wykreślone. Dlatego ja robię tyle różnych rzeczy, żeby można było sobie co jakiś czas coś pozmieniać i odświeżyć umysł. Kiedy zaczęłam robić rzeczy z pogranicza sztuki, to otworzyło mi to głowę, bo mogłam popróbować kompozycji, których komercyjnie, na co dzień, nie mogę realizować. Dzięki temu cały czas się uczę i cały czas się rozwijam. To jest trening. Jak w sporcie. To pomaga mi też później przełożyć jakieś niekonwencjonalne pomysły albo alternatywne kompozycje na prace komercyjne dla klientów.

Czekasz na zlecenie czy szukasz sama klientów? Np. pojawia się coś nowego Taco Hemingway albo Kamp - a oni są akurat w twoim portfolio - więc dzwonisz i mówisz: „słuchajcie mam pomysł dla was na świetną identyfikację trasy koncertowej albo płyty”.

Nie, nie można tak działać.

Wszystko można.

Nie umiałabym zadzwonić i powiedzieć: „hej, mam coś dla was”. Nie mam czasu na robienie projektów, za które mi nie płacą. Nie biorę też udziału w konkursach, w których trzeba podesłać projekt, albo w przetargach, bo mam kalendarz zapełniony zawsze do trzech, czterech miesięcy do przodu. Bycie projektantem to nasz zawód, płacimy z tego rachunki i kredyty. To nie jest zabawa. Więc jako projektant oczekuję szacunku do mojego czasu i pracy – dlatego poświęcam go tym, którzy go doceniają i są w stanie mi za niego zapłacić.

Nie masz więc wizji w stylu: „Chętnie bym zrobiła taki, a taki projekt. Nieważne, czy płacą, czy nie, ale mam takie marzenie”?

Wszystko przyjdzie z czasem, a jak mam marzenia, to one się po prostu spełniają. Kiedyś sobie pomyślałam, że chcę zrobić identyfikację dla dziewczyn od Element Urban Talks. I dziewczyny same się odezwały. Jak Taco Hemingway zaczynał być znany w Polsce to sobie pomyślałam: „wow, jakie super odkrycie”! Po kilku latach jego manager napisał do mnie: „Cześć Martyna, czy chcesz zrobić projekty na koszulki?”. Więc jest taka samospełniająca się wola. Czekam aż coś się wydarzy i promuję się projektami. I to mi wystarcza.

Skąd czerpiesz inspirację? Śledzisz uważnie wszystkie trendy?

Tak, ale jest to bardzo trudne, bo jest taki natłok elementów w sieci, że można dostać oczopląsu jeżeli chciałoby się wszystko śledzić. Raczej staram się patrzeć na rzeczy nie z branży stricte projektowej, np. oglądam dużo kont związanych ze sztuką, z malarstwem, z modą. Mam wrażenie, że my się strasznie mieszamy.

A ja mam wrażenie, że w dzisiejszych czasach pewne obowiązujące trendy przestają funkcjonować. Dowolnie czerpiemy garściami z tego co już było. Np. w modzie - w cokolwiek się nie ubierzesz, to możesz udowodnić, że jest modne. I ubrania z lat 70., z 80. i 90.

Te trendy są, tylko trudniej je skategoryzować. Kiedyś było tak, że jak wchodził nowy iOS na iPhone’a, to wtedy wszyscy tak projektowali nowe aplikacje. Tak więc trendy są, z tym, że nie ma sensu za nimi ślepo podążać, tylko robić coś ponadczasowego. Jeżeli nawet coś jest w trendzie i jest dobrze zaprojektowane, to przetrwa próbę czasu, bo będzie miało po prostu dobrą kompozycję, dobrze ustawioną typografię, dobre wielkości i dobry kontrast. Będzie się to dobrze czytało i będzie stanowić jasny komunikat. To jest najważniejsze, jeżeli chcemy coś dobrze zaprojektować.

Jak już mówimy, o trendach to zdaje się, że jesteś kojarzona ze stylistyką glitch.

To jest stylistyka, która jest związana z czymś, co się zepsuło. Z errorem. Często są to glitche techniczne jak np. zakłócenia w telewizorze, bo antena nie działa. Wtedy na ekranach robią się dziwne rzeczy. Nazwałam to co robię glitchem, bo to jest zepsucie obrazu, który miał pierwotnie inną formę. Tworzę obiekty na podstawie mocnej dekonstrukcji i deformacji jakiejś pierwotnej formy. Np. ruszam kasetą pod skanerem i robi się jakiś obraz, który jest bardzo rozmazany. To jest kolejna forma wypowiedzi.

Dominująca?

Nie. Jedna z wielu, których używam oprócz prostych form. Często projektuję zgodnie z zasadą, że „less is more”. To kwadraty, koła, bardzo minimalistycznie. Jest wtedy sama typografia i kolor bez udziwnionych form, a z drugiej strony dla kontrastu robię prace takie „horror vacui”, że im więcej tym lepiej. Wtedy są glitche, kolory, jedna warstwa na drugiej. Moje oczy i mój mózg działają sobie w dwóch różnych materiach i później lubię je łączyć.

A skąd pomysł na produkcję t-shirtów „Design like a girl”?

Całe życie byłam wychowywana jako osoba. Nie jako dziewczynka, nie jako chłopiec, ale osoba w duchu „jesteś człowiekiem, możesz robić co chcesz”. Stąd nigdy nie miałam problemu z tym, że jestem dziewczyną i czegoś nie mogę. Po prostu zawsze wszystko mogłam. I kiedyś na studiach ktoś mi powiedział: „dobrze projektujesz jak na dziewczynę”. To było takie trochę śmieszne, a trochę nie. Zapamiętałam to. Tak powstało hasło „Design like a girl”, które jest parafrazą „Fight like a girl”. Zrobiłam dla siebie koszulkę, wrzuciłam na Instagram. No i szał. Było tyle zapytań, ze nie mogłam odkopać się ze skrzynki. Sprzedałam chyba już 300 koszulek. „Design like a girl” kupowało też bardzo dużo moich kolegów projektantów, mój mąż nosi te nosi koszulkę, by nas wspierać. Oni widzą, że projektantki trochę mniej chętnie pokazują swoje projekty. Trochę się wstydzą, a trochę nie wiedzą czy są dość dobre żeby je pokazać.

Naprawdę? Z czego to wynika?

Zaczęłam czytać różne wypowiedzi, różne uzewnętrznienia kobiet. One wstydzą się pokazywać to co robią. To jest znane jako syndrom oszusta i oszustki. W psychologii to dotyka nie tylko kobiet, jest to równe płciowo. Polega na tym, że nie czujemy, że to co osiągnęliśmy jest wynikiem naszej pracy tylko tego, że kogoś oszukaliśmy, że dostaliśmy coś przypadkiem. I mam wrażenie, że w naszej branży ma to wiele dziewczyn.

Czyli mocniej zależy od płci, a nie osobowości danej osoby?

Z osobowości też. To też z wynika z kulturowości, jaka jest w Polsce. Ja inspirowałam się projektantkami z zagranicy, które bardzo mocno pokazywały swoje życie i to, co robią. Nie wstydziły się, że właśnie tak żyją, że tak wygląda ich proces twórczy i ich praca. Dzięki temu są sławne. Oczywiście nie chodzi o sławę tylko o to, że są znane chociażby w świadomości potencjalnych klientów. Pomyślałam ,dlaczego nie zrobić tego na naszym podwórku, i zaczęłam w ten sposób działać. Przeszczepiłam ten model, który istnieje za granicą.

W Polsce jest więcej projektantek czy projektantów?

Wydaje mi się, że jest zupełnie na równi. Tyle samo projektantek co projektantów pokazuje już swoje rzeczy, czy też ma na Instagramie konta dedykowane swojej twórczości. Bardzo się cieszę, że to pękło.

Nie tylko pękło, ale to właśnie kobieta z Trójmiasta zdobyła Polish Graphic Designer Awards.

No i jeżeli byłam nominowana na projektanta roku jako jedyna dziewczyna, a obok trzech mężczyzn, to uznaję, że to też jest jakiś rodzaj dodatkowej wygranej.

 

Polecane artykuły

nic